Έθιμα & Παραδόσεις

Greek

Ο ρουκετοπόλεμος είναι ένα παλιό Βρονταδούσικο έθιμο που έχει τις ρίζες του στους χρόνους της τουρκικής κατοχής. Οι Βρονταδούσοι για να συμμετάσχουν κατά εντυπωσιακότερο τρόπο στον εορτασμό του Πάσχα, καθιέρωσαν το φαντασμαγορικό τούτο έθιμο.  

Οι ρουκέτες αντικατέστησαν τα κανονάκια και τα όπλα «σουρντάδα» παλαιότερων εποχών. Κατά τα χρόνια της τουρκοκρατίας η γόμωση των κανονακιών γινόταν με μπαρούτη, με ισχυρότερες εκρήξεις. Το 1889 οι Τούρκοι έκαναν κατάσχεση στα κανονάκια, επειδή φοβούνταν μήπως ο εορτασμός του Πάσχα δημιουργήσει προβλήματα γενικότερης εξέγερσης των κατοίκων του νησιού για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

Οι ενορίες του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερυθιανής προετοιμάζονται πυρετωδώς, μήνες πριν από τη Μεγάλη Νύχτα της Ανάστασης. Μεγάλοι και μικροί που ασχολούνται με την κατασκευή των ρουκετών, εργάζονται με ταχείς ρυθμούς.

ΜΟΣΤΡΑ. Στο χωριό Θυμιανά, τις Απόκριες τις γιορτάζουν με τη Μόστρα ένα έθιμο με ρίζες στο Μεσαίων, τότε που οι πειρατές λυμαίνονταν στο Αιγαίο. Μια τυρινή Κυριακή διασκέδαζαν οι Θυμιανούσοι στο χωριό τους (βρίσκεται κοντά στην πόλη της Χίου) όταν στις γειτονικές ακτές βγήκαν πειρατές. Την άφιξη τους πληροφορήθηκαν από τους βιγλάτορες και καθώς ήταν ξαναμμένοι από το γλέντι και επειδή τους είχαν κουράσει οι συχνές πειρατικές επιδρομές αποφάσισαν να τους αντιμετωπίσουν. Ξεκίνησαν λοιπόν από τα Θυμιανά και προχωρώντας συναντήθηκαν με τους επιδρομείς στην διαδρομή που έγινε μια σκληρή μάχη. Οι Θυμιανούσοι βγήκαν νικητές και ενθουσιασμένοι κρέμασαν, δηλαδή μόστραραν τους πειρατές στην πλατεία του χωριού. Την επόμενη χρονιά για να μην ξεχαστεί το κατόρθωμα έκαναν αναπαράσταση του γεγονότος. Και έτσι γεννήθηκε η Μόστρα. Σήμερα ο εορτασμός της είναι τριήμερος. Αρχίζει με διάφορες εκδηλώσεις από την Τυρινή Παρασκευή και ολοκληρώνονται την Τυρινή Κυριακή, στους δρόμους των Θυμιανών όπου τα παλικάρια ντυμένα με ενδυμασίες της εποχής αναπαριστούν με ένα είδος χορού, το «Ταλίμι». Στη συνέχεια ακολουθεί και σύγχρονος εορτασμός του Καρναβαλιού με άρματα και κουδουνάτους.

ΑΓΑΣ. Το έθιμο του Αγά γίνεται την Καθαρή Δευτέρα στα μαστιχοχώρια Ολύμποι, Μεστά, Ελάτα και Λιθί. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία όταν η Τουρκική Διοίκηση, συνεχώς ανικανοποίητη, απαιτούσε από τους χωρικούς αβάστακτους φόρους και έχει ως εξής: Ένας από τους χωριανούς που είναι δυναμικός, χωρατατζής και να ξέρει πρόσωπα και καταστάσεις ντύνεται Τούρκος Αγάς και κάθεται ανάλογα σε μια εξέδρα που έχει στηθεί γι αυτόν τον σκοπό στην πλατεία του χωριού. Η πλατεία την μέρα εκείνη είναι γεμάτη από κόσμο, χωρικούς και επισκέπτες που περιφέρονται ή κάθονται στα καφενεία πίνοντας και διασκεδάζοντας. Και ο Αγάς ψαρεύει «θύματα» από τους παρευρισκόμενους κατηγορώντας τους για αστείες αιτίες σχετικές όμως με την προσωπικότητα και την επαγγελματική τους ιδιότητα και απαιτεί ένα συμβολικό αλλά πάντα ανάλογο με την οικονομική τους επιφάνεια ποσό, το οποίο φυσικά ενισχύει τον τοπικό Εκπολιτιστικό Σύλλογο. Τις εκδηλώσεις συνοδεύουν τοπικές ορχήστρες και αποκριάτικα ξεφαντώματα.

ΚΑΡΑΚΛΟΥΣΕΣ. Έθιμο καθ΄όλη τη διάρκεια της Αποκριάς στο Πυργί. Εκεί, άντρες ντύνονται γυναίκες και το αντίθετο, και τις καθημερινές γυρνούν στα σπίτια που «παρακάμνουν» (που δέχονται κουδουνάτους) διασκεδάζοντας. Τις Κυριακές διασκεδάζουν στην πλατεία. Το έθιμο έχει ατονίσει και ο τοπικός Σύλλογος προσπαθεί να το αναβιώσει.