Μαστιχοχώρια

Greek

 

Τα μεσαιωνικά χωριά της Χίου, που βρίσκονται στο νότιο τμήμα της, εκεί όπου παράγεται η μαστίχα, έχουν ένα ιδιότυπο φρουριακό αρχιτεκτονικό ρυθμό που δημιουργήθηκε ως ανάγκη να προφυλαχτούν από τις συχνές πειρατικές επιδρομές της εποχής, για να προστατέψουν το πολύτιμο προϊόν της μαστίχας, αλλά και για να ελέγχουν οι κατακτητές τις πιθανές εξεγέρσεις του πληθυσμού. Κάθε χωριό αναπτυσσόταν γύρω από έναν κεντρικό τετράγωνο πύργο με τους εξωτερικούς τοίχους των κατοικιών ενωμένους και χωρίς ανοίγματα, να σχηματίζουν ένα μεγάλο φρούριο με μια μόνο πύλη που έκλεινε κάθε βράδυ. Το εξωτερικό αυτό τείχος είχε μεγάλο πάχος και κατά τμήματα ήτανε ενισχυμένο με μικρότερους πύργους, τους “πυργόπουλους”. Η Βέσσα, τα Αρμόλια, η Καλαμωτή και η Ελάτα είναι τέτοιου είδους καστροχώρια, αλλά τα πιο διατηρημένα είναι τα Μεστά, οι Ολύμποι και το Πυργί, λόγω του ήταν έξω από σεισμογόνο ζώνη.

Κάθε ένα από αυτά, κατοικημένα και επισκέψιμα, αποτελούν ένα είδος μουσείου που επιβάλλεται  να επισκεφτεί όποιος έρχεται στην Χίο. Τα Μεστά, από τα πιο οργανωμένα τουριστικά χωριά, έχουν δυο ενδιαφέρουσες εκκλησίες. Του παλαιού Ταξιάρχη, με ένα εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο του 19ουαι. και του νέου Ταξιάρχη, μια από τις μεγαλύτερες εκκλησίες στην Ελλάδα, που πήρε τη θέση του κεντρικού πύργου.

Από τα Καστροχώρια, ίσως το καλύτερο σωζόμενο χωρίς πολλές παρεμβάσεις είναι, οι Ολύμποι, με την πύλη, που σώζεται σήμερα σε αρκετά καλή κατάσταση, τον κεντρικό πύργο, το Παρθεναγωγείο και αξιόλογες εκκλησίες. Επίσης, εδώ βρίσκονται ο Πύργος και η Κοινοτική Τράπεζα. Έξω από τους Ολύμπους βρίσκεται το επισκέψιμο ενδιαφέρον Σπήλαιο της Συκιάς καθώς και το αρχαϊκό ιερό του Φανέου Απόλλωνα

Ίσως, το σημαντικότερο απ’ όλα να είναι το Πυργί, με τις περίφημες ξυστές διακοσμήσεις στις προσόψεις  των σπιτιών. Μοναδικό δείγμα αυτό στον Ελλαδικό χώρο, δίνει ένα ξεχωριστό ύφος στο χωριό και συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών. Σημαντικά μνημεία είναι η βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, καθώς και οι άλλες εκκλησίες του χωριού. Ένα από τα πιο ζωντανά πανηγύρια γίνεται το καλοκαίρι, τον Δεκαπενταύγουστο στην πλατεία του χωριού.

Επίνειο του Πυργίου είναι ο Εμπορειός με την πασίγνωστη ηφαιστειογενή παραλία γνωστή σαν «Μαύρα Βόλια» και τα πάμπολλα αρχαιολογικά ευρήματα όλου του φάσματος της αρχαίας ιστορίας του νησιού. Ο αρχαιολογικός χώρος του Εμπορειού είναι επισκέψιμος. Στην ίδια περιοχή επισκεφθείτε το μεσαιωνικό Πύργο στα Δότια.

Το Λιθί συνδυάζει το μαστιχοχώρι με το ψαροχώρι με ωραία αμμώδη παραλία, καθώς και ο Λιμένας των Μεστών. 

Στο μέσο των Μαστιχοχωρίων βρίσκεται το χωριό Αρμόλια με το ομώνυμο κάστρο 15ου αιώνα, που συνεχίζει να ακμάζει ως κέντρο παραδοσιακής αγγειοπλαστικής. 

Η Βέσσα επίσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον με το μεσαιωνικό χαρακτήρα της όπως κι η Καλαμωτή.